Kusoo dhawoow madasha xikmadda. Waxaan halkan falanqayn qoto-dheer ugu dul istaagi doonnaa buugga Meditations, kaas oo aan ahayn buug caadi ah oo la daabacay, ee ah xusuus-qorkii shakhsi ahaaneed ee uu qoray Imbaraadoorkii Roomaanka, Marcus Aurelius. Waxaan doonayaa inaan kuula wadaago xikmaddan qotada dheer isagoo tusaale nool inoo ah hoggaamiyaha adduunka ugu awoodda badnaa, kaas oo maalin kasta is xusuusinayay in awoodda dhabta ahi ay tahay xakamaynta nafta. Sida aynu u aragno socdaalkiisa gudaha ah, qoraalkani ma aha akhris iska dhalanteed ah, balse waa tababar maskaxeed oo adag oo ku saabsan adkaysiga, anshaxa, iyo sida loogu dhabar-adaygo caqabadaha waaweyn ee nolosha.
Halkii uu ka qori lahaa aragtiyo mala-awaal ah, Aurelius waxa uu la falgalayay xaqiiqada dhabta ah ee xeryaha dagaalka dhiiggu ku daatay iyo khiyaanooyinka siyaasadeed ee qasriyada, si uu u tijaabiyo dhidibada falsafadda 'Istaawigga' (Stoicism). Casharrada ku jira qoraalladan waxay si toos ah inoo barayaan in kasta oo aynaan awood u lahayn inaan xakameyno dhibaatooyinka inagu soo wajahan, haddana aan leenahay awoodda xorta ah ee aan ku dooran karno falcelinteenna. Aan isla dhex muquunno dunta isku haysa xikmaddan ma-guuraanka ah ee muddo-dheeraysay boqollaalka sano.
Awoodda dhabta ah ee aadanuhu ma aha inuu gacan ku dhigo dhacdooyinka dunida dibadda ah, balse waa inuu si buuxda u garto kana takhaluso dareennada taban isagoo maamulaya fikradihiisa iyo falcelintiisa gudaha.
Hoggaamiyeyaasha, xirfadlayaasha teknoolojiyadda, naqshadeeyayaasha hal-abuurka leh, iyo qof kasta oo raadinaya inuu dhiso adkaysi gudaha ah oo aan ruxmi karin wakhtiyada qalalaasaha.
In aynu fahanno dabeecadda inagu xeeran oo aynu u dhisno nidaam maskaxeed oo aan ku jabin karin dhacdooyinka taban.
Marcus Aurelius waxa uu dhisayaa dood adag oo ku saabsan in aadanuhu isagu gacmihiisa ku sawiro dhibaatooyinkiisa maskaxeed. Waxa uu tusaale u soo qaatay cudurradii iyo dagaalladii is-daba-joogga ahaa ee ragaadiyay boqortooyadiisa. Intii uu ku go'doomi lahaa rajo-xumo iyo calaacal, waxa uu dhibaatada u arkay in ay tahay qeyb lama-huraan ah oo ka mid ah wareegga dabiiciga ah ee koonka. Waxaan halkan idinla wadaagayaa in falanqayntiisa qotada-dheer ay ina tusinayso in aragtidu aysan ahayn oo keliya fasiraad, balse ay tahay gidaarka koowaad ee difaaca iyo adkaysiga. Wuxuu cadeeyay in marka la kala saaro xaqiiqada dhabta ah ee jirta iyo mala-awaalka cabsida xambaarsan ee maskaxda, dhibku uu iskiis isku baabi'iyo.
Xaqiiqadu waa dhex-dhexaad; waa fasiraaddeena waxa nolosheena xumeeya ama wanaajiya.
Ficil kasta oo aad qaadayso waa inuu u adeegaa danta guud, isagoo salka ku haya caddaalad, ixtiraam, iyo mas'uuliyad dhab ah.
Halkii uu xoogga saari lahaa hanti-urursi ama sumcad-raadin, Marcus waxa uu u arkayay awooddiisa mid u adeegta dadweynaha. Waxa uu qoray in aadanuhu ay u dhasheen inay wada-shaqeeyaan 'sida laba lugood ama laba gacmood.' Khibraddiisa dhabta ah ee abaabulidda ciidamada Roomaanka ayaa tusisay in nidaam kasta oo dhaca uu ka yimaado damac shakhsi ah oo ka hor yimaada danta guud. Sida aynu akhrinayno, waxa uu ina baraa in fal kasta oo aan samaynayno, ha noqdo mid yar ama mid weyn, loo baahan yahay inuu si macquul ah ugu xirnaado hadafka weyn ee noloshaada iyo wanaagga bulshadaada.
Ka shaqee danta guud hana u oggolaan dabeecadaha xun ee dadka kale inay baddalaan shakhsiyaddaada wanaagsan.
In aynu si buuxda u aqbalno oo aynu jecelnaano dhacdooyinka ka baxsan awooddeena (Amor Fati), innagoo u arkayna in caqabad kasta ay tahay waddo inoo horseedaysa koboc ruuxi ah iyo awood gudaha ah.
Qaybtan ugu dambaysa oo ah tan ugu adag, Marcus waxa uu inagu dhiirigelinayaa inaan la nimaadno adkaysi maskaxeed marka aan wajahnayo dhacdooyinka aan marnaba la xakameyn karin, sida geerida, xanuunka, iyo masiibooyinka dabiiciga ah. Isagoo ku dhex noolaa waqti ay ragaadiyeen aafooyin dilaa ah (sida cudurkii safmarka ahaa ee Antonine Plague) iyo dagaallo aan dhammaad lahayn oo ka dhacayay xuduudaha, muu doonanayn inuu is-moodsiiyo in xaaladdu fududahay. Taa beddelkeeda, wuxuu si qoto dheer u adeegsaday aragtida 'Amor Fati' (Jeclaanta Qadarta).
Wuxuu isticmaalay tusaale aad u awood badan: Wuxuu ku dooday in ololka dabka weyni uusan diidin waxa lagu tuuro, balse uu gubo wixii kusoo dhaca oo uu isaga shidaal iyo iftiin uga dhigto. Sidoo kale, dhibaato kasta oo inagu timaadda waa inaan u aragnaa shidaal na xoojinaya. Halkan waxa uu ina barayaa in diidmada xaqiiqada hortaada taal ay tahay isha dhibaatada ugu weyn, halka aqbalaadda buuxda ee dhibta—oo loo arko inay tahay fursad lagu tababaro dabeecadaha wanaagsan—ay dhaliso xornimo dhab ah.
Caqabadda hortaada taallaa ma aha mid kaa hor istaagaysa waddada aad ku socoto, ee iyada qudheeda ayaa ah waddadii aad mari lahayd ("The obstacle is the way").
Mid ka mid ah udub-dhexaadka falsafadda uu Marcus inala wadaagayo ayaa ah fikradda ah inaysan ahayn dhacdooyinka kuwa inagu keena walbahaarka, balse ay tahay qaabka aynu u aragno ama u fasirno. Tusaale ahaan, waxaan halkan ku arki karnaa sidii uu uga fakarayay khiyaanooyinkii siyaasadeed ee jeneraaladiisa iyo asxaabtiisa dhow; halkii uu ka qaadi lahaa ciil iyo caro indho-la'aan ah, waxa uu doorbiday inuu u arko hab-dhaqankooda qaladaad ka dhashay faham-darro ku saabsan wanaagga iyo xumaanta.
Wuxuu si joogto ah u tababari jiray maskaxdiisa si ay ugu milicsato dhacdooyinka kadeedka leh isagoo dhex-dhexaad ah. Farsamadan, oo loo yaqaanno 'objective framing' (aragtida xaqiiqada dhabta ah ku salaysan), ayaa kuu oggolaanaysa inaad dhibaato kasta u beddesho shidaal kugu riixaya horumar iyo xikmad.
Markaad beddesho aragtidaada, waxaad si toos ah u beddeshaa xaqiiqadaada, waxaadna joojinaysaa inaad noqoto dhibbane u nugul isbedbedelka kugu xeeran.
Marka aad wajahdo xaalad aad u qalafsan, hakad gal, oo is weydii: 'Miyay arrintani dhab ahaan i dhaawacday, mise aniga ayaa doortay inaan dareemo dhaawac?'
Marcus waxa uu si adag u aaminsanaa in wakhtiga kaliya ee qofku uu maamuli karo uu yahay xilligan xaadirka ah ee la joogo. Wuxuu si joogto ah isugu xasuusin jiray in xitaa haddii qofku noolaado saddex kun oo sano, uusan lumin karin nolo aan ahayn mida uu hadda ku jiro. Dhibaatadii shalay waa tagtay, tii berrina wali ma imaan. Qoraalladiisa waxa ka muuqata falanqayn qoto-dheer oo uu ku diidayo murugada tagtada iyo walwalka mustaqbalka, kuwaas oo dhalanteed ah.
Isagoo wajahaayay jabhadaynta ciidamadiisa iyo halista soo duulayaasha, difaaciisa koowaad wuxuu ahaa inuu hawsha hortaalla u qabto si sax ah oo aan eex lahayn, isagoon saadaalin xumaan aan weli dhicin. Tani waa diirad-saarid u baahan nafsad-xakamayn sarraysa.
Walwalka badan ee laga qabo mustaqbalka wuxuu dilaa tayada go'aamada aad gaari lahayd maanta.
Jooji dib-u-milicsiga waxyaabihii hore ee aan isbeddelayn, tamartaadana isugu gee tallaabada koowaad ee wax-ku-oolka ah ee hortaada taal maanta.
“Farxadda noloshaadu waxay si toos ah ugu xiran tahay tayada fikradahaaga.”
Diiwaanka fikirkaaga ayaa ah sawirka dhabta ah ee tayada noloshaada; maskaxda fayow waxay dhalisaa nolol farxad leh.
“Waxaad awood buuxda ku leedahay maskaxdaada, ma aha dhacdooyinka bannaanka kaa ah. Ogow arrintan, waxaadna dareemi doontaa awood.”
Waa bayaanka udub-dhexaadka u ah adkaysiga; in laga tanaasulo rabitaanka lagu xakameynayo adduunka, lagana dhex dhiso adduun xasiloon maskaxdaada gudaheeda.
“Hadda kadib wakhti ha iskaga lumin doodda ku saabsan sifooyinka qofka wanaagsani leeyahay. Adigu mid noqo.”
Falsafadda dhabta ahi ma aha in si qurux badan loo hadlo, balse waa in lagu dhaqmo anshaxa la aaminsan yahay.
• Bilow inaad subax kasta xasuusiso naftaada in dadka aad la kulmi doonto ay yeelan karaan dabeecado adag, balse adigu aad xakameyn karto oo keliya falcelintaada. • Diiwaangeli oo falanqee dareennadaada marka aad xanaaqdo si aad u ogaato xididka welbahaarkaaga. • U fiirso dhibaatooyinka iyo caqabadaha soo wajaha shaqadaada sida fursad aad ku tababarto sabirkaaga iyo xikmaddaada.
• Jooji inaad ka cabato waxyaabaha ka baxsan awooddaada iyo gacan-ku-hayntaada. • Jooji inaad guushaada ama farxaddaada ku xirto qiimaynta iyo ra'yiga dadka kale. • Faraha kala bax murannada aan macnaha lahayn ee tamarta kaa dhamaynaya, maskaxdaadana mashquulinaya.
• Is-milicsi habeenkii ah (Nightly reflection) si aad daacadnimo ugu qiimeyso ficiladaadii iyo go'aanadaadii maalintaas. • Inaad si dhab ah ugu noolaato wakhtiga la joogo adigoon murugo tagtay xambaarsanayn (Mindfulness). • Aqbalaadda xaaladaha kugu meel-gaaray (Amor Fati) isagoon la imaan nacayb ama diidmo.
“Noloshaadu waa mashruuc gariiraya oo dhismihiisu socdo, agabkiisuna yahay fikirkaaga iyo garaadkaaga; dhis maskax aan la jabin karin, xusuusnowna in xoogga dhabta ahi yahay in si qoto-dheer oo nabad ah loo wajaho xaaladaha ugu adag ee adduunkan.”
