Baro dadka ka dambeeya oraahyada iyo buugaagta ku jira Oraahyo.
Directory
Buug caan ah: Nacas (The Idiot)
Buug caan ah: Fihi Ma Fihi (The Discourses)
Buug caan ah: The Prophet
Buug caan ah: Meditations
Buug caan ah: The Castle
Buug caan ah: The 48 Laws of Power
Buug caan ah: 1984
Buug caan ah: Brave New World
Buug caan ah: Things Fall Apart
Buug caan ah: Why Nations Fail: The Origins of Power, Prosperity, and Poverty
Buug caan ah: To Kill a Mockingbird
Buug caan ah: Of Mice and Men
Buug caan ah: Letters from a Stoic (Epistulae Morales ad Lucilium)
Buug caan ah: Don Quixote
Buug caan ah: Amiirka (The Prince)
Buug caan ah: The Alchemist
Buug caan ah: Zero to One: Notes on Startups, or How to Build the Future
Maxamed Ibraahim Warsame "Hadraawi" (1943–2022) wuxuu ahaa abwaan, mufakir, iyo haldoor weyn oo Soomaaliyeed, kaas oo inta badan loo aqoonsan yahay inuu yahay "Shakespeare-ka Soomaalida" tayada iyo mugga suugaantiisa darteed. Wuxuu si qoto dheer u falanqeeyay dhinacyada nolosha aadanaha, isagoo curiyay maansooyin xambaarsan falsafad culus oo taabanaya jacaylka, nabadda, caddaaladda bulshada, iyo la-dagaallanka keli-talisnimada, sida ku cad tixihiisii caanka ahaa ee "Gudgude", "Sirta Nolosha", iyo doorkiisii hoggaamineed ee silsiladdii "Deelley". Hadraawi wuxuu ahaa codkii dulmanaha oo aaminsanaa in qalinku ka awood badan yahay qoriga, wuxuuna qeybtii dambe ee noloshiisa u istaagay "Socdaalkii Nabadda" isagoo muujiyay in mufakirka dhabta ah uu yahay kan ummaddiisa u iftiimiya waddada is-fahamka, samirka, iyo bini-aadamnimada xilliyada ay adag tahay in rajo la arko.
Sheikh Mustafe Xaaji Ismaaciil (Haruun) waa caalim iyo daaci weyn oo Soomaaliyeed, kaas oo lagu tiriyo mufakiiriinta ugu saameynta badan xilligan casriga ah geyiga Soomaalida. Wuxuu si gaar ah ugu caan baxay awoodda uu u leeyahay in uu isku xiro culuumta Islaamka, taariikhda adduunka, cilmi-nafsiga, iyo sayniska casriga ah, isagoo soo jeediya muxaadarooyin wacyigelin ah oo dhiirrigeliya toosnaanta akhlaaqda, shaqo-karnimada, iyo fahamka saxda ah ee is-dhexgalka diinta iyo nolosha adduunka.
Leo Tolstoy (1828–1910) wuxuu ahaa qoraa iyo faylasuuf Ruush ah oo loo aqoonsan yahay mid ka mid ah sheeko-qoreyaashii ugu weynaa taariikhda adduunka, qoraana buugaagta waaweyn ee halyeeynimada ah sida "War and Peace" iyo "Anna Karenina". Qeybtii dambe ee noloshiisa, wuxuu isku beddelay nin si weyn u dhaliila nidaamyada dawladaha iyo hantida, wuxuuna qaatay falsafad ku dhisan xumaan-iska-caabin-la'aan (non-violent resistance) iyo nabaadiino, taas oo markii dambe dhiirrigelisay hoggaamiyeyaasha xuquuqda aadanaha sida Mahatma Gandhi.
Abu al-Faraj Ibn al-Jawzi (1116–1201) wuxuu ahaa caalim weyn oo Islaami ah, mufakir, qoraa, iyo wacdiyihiin aad u caan ahaa oo ku noolaa magaalada Baqdaad xilligii dowladdii Cabaasiyiinta. Wuxuu qoray boqollaal buug oo isugu jira diinta, taariikhda, iyo cilmi-nafsiga (sida buugiisa caanka ah ee "Sayd al-Khatir"), isagoo si weyn ugu ololeynayay in dadku ay isku miisaamaan caqliga iyo cibaadada, kana fogaadaan khuraafaadka iyo caadifadda indhoolenimada ah ee marin-habaabisa fahamka saxda ah ee xaqiiqada.
Naguib Mahfouz (1911–2006) wuxuu ahaa qoraa u dhashay dalka Masar iyo qofkii ugu horreeyay ee Carabi ah ee ku guuleysta Abaalmarinta Nobel ee Suugaanta (1988). Buugaagtiisa, gaar ahaan saddexleyda "Cairo Trilogy," waxay si qoto dheer u falanqeeyaan isbeddelada bulsho, dhaqan, iyo siyaasadeed ee soo maray Masar qarnigii 20-aad, isagoo si farshaxannimo leh u muujiyay isku-dhaca u dhexeeya nolosha soo jireenka ah iyo casriyeynta, gumeysiga iyo madax-bannaanida, iyo loolanka u dhexeeya caqiidada iyo cilmiga.
Socrates (470–399 BC) wuxuu ahaa aabihii falsafadda reer Galbeedka, kaas oo aan waligiis qorin wax buug ah balse xigmaddiisa iyo hab-fikirkiisa lagu keydiyay qoraalladii ardaygiisa Plato. Wuxuu aaminsanaa in "nolosha aan la baarin aysan mudnayn in la noolaado," wuxuuna waqtigiisa ku bixin jiray jidadka magaalada Athens isagoo dadka weydiinaya su'aalo qoto dheer (Socratic method) si uu ugu muujiyo jahligooda, uguna dhiirrigeliyo inay raadiyaan xikmad dhab ah iyo toosnaan akhlaaqeed, taas oo ugu dambayn sababtay in madaxdii xilligaas ay ku xukumaan dil sun ah isagoo lagu eedeeyay marin-habaabinta dhalinyarada.
Albert Einstein (1879–1955) wuxuu ahaa caalim ku takhasusay cilmiga Fiisigiska (Physics) oo loo aqoonsan yahay inuu yahay maskaxdii ugu sarraysay ee qarnigii 20-aad, kuna caan baxay aragtidiisa cuf-isjiidadka ee "Theory of Relativity" iyo qaacidada canka ah ee $E = mc^2$. In kasta oo uu cilmiga sayniska wax weyn ka beddelay, haddana wuxuu ahaa mufakir qoto dheer oo nabadda u ololeeya, kaas oo si joogto ah u falanqayn jiray dabeecadda aadanaha, asalka koonka, iyo doorka ay tahay in saynisku ku yeesho horumarinta bini-aadamnimada intii uu u adeegi lahaa burbur iyo dagaal.
Aristotle (384–322 BC) wuxuu ahaa faylasuuf weyn oo Giriig ah iyo ardaygii Plato, wuxuuna hormuud ka ahaa aasaaska culuumta casriga ah ee reer Galbeedka isagoo wax ka qoray cilmiga bayoolajiga, anshaxa, siyaasadda, iyo caqliga-galka (Logic). Falsafaddiisu waxay ku dhisnayd "barashada xaqiiqada la taaban karo" halkii uu ka dhex muquuran lahaa khayaaliga, wuxuuna aaminsanaa in ujeeddada ugu weyn ee nolosha aadanaha ay tahay raadinta "Eudaimonia" (farxad iyo liibaan dhab ah) oo lagu gaaro in qofku ku dhaqmo dhexdhexaadnimo (The Golden Mean) iyo akhlaaq suuban.
