Sida aynu u wada garanayno, suugaanta caalamku waxay leedahay buugaag la akhriyo, iyo kuwo la dareemo oo nafta dhex qaada; buugga 'The Prophet' ee uu qoray xikmaawigii weynaa ee Khalil Gibran wuxuu shaki la'aan ka mid yahay kuwa nafta taabta. Waa safar maangal ah oo isku xiraya suugaan sare iyo falsafad qoto-dheer. Aan isla qiyaasno muuqaalka: nabi la yiraahdo Almustafa, oo muddo 12 sano ah ku noolaa magaalada Orphalese, ayaa ugu dambayn sugaya doontii dib ugu celin lahayd jasiiraddii uu ka yimid. Balse inta uusan dhoofin, dadka magaalada ayaa ku soo xoomay, iyagoo ka codsanaya inuu la wadaago xigmaddiisa ugu dambaysa ee ku aaddan nolosha. Halkan, waxaan ka dhex arkaynaa falanqayn baaxad weyn oo ka hadlaysa dabeecadda aadanaha, laga soo bilaabo jacaylka ilaa dhimashada, iyadoo loo dhigayo tix-suugaaneed xambaarsan miisaan culus.
Marka laga soo tago arrintaas, diiradda koowaad ee xigmaddani waxay ku dhacaysaa fikradda jacaylka iyo xiriirka guurka. Gibran wuxuu si cajiib ah u burburinayaa aragtida khaldan ee ah in labada qof ee is-jecel ay isku milmaan oo ay is-miciin bidaan si buuxda. Taa beddelkeeda, wuxuu ina farayaa in wada-jirka iyo madax-bannaanidu ay is-garab socdaan. Wuxuu isticmaalayaa tusaalooyin naadir ah, sida in xargaha muusigga 'lute' ay kala soocan yihiin inkasta oo ay isku hal muusig wada tumanayaan, ama in tiirarka macbudka xoogga badani aysan isku dheganayn si ay saqafka u xajiyaan. Tani waxay ina tusaysaa in xiriirka caafimaadka qabaa uu u baahan yahay neecaw iyo hawo dhex marta, si jacaylku u noqdo mid kora oo aan is-eejin.
Dhanka kale marka aynu eegno, gorfaynta buuggan ee ku wajahan shaqada ayaa ah mid beddelaysa gebi ahaanba sida aan adduunka u aragno. Almustafa wuxuu ku doodayaa in shaqadu aysan ahayn habaar ama ciqaab lagu raadiyo masruuf, balse ay tahay habka uu aadanuhu uga qayb-qaato socodka koonka. Sida uu u dhigayo, 'Shaqadu waa jacayl muuqda' (Work is love made visible). Haddii qofku uu shaqadiisa u guto si niyad-sami iyo farshaxannimo ah, wuxuu naftiisa ku xirayaa dadka kale iyo Eebbe. Balse haddii aad si qasab ah u dubayso rooti adigoon jacayl u hayn, waxaad dubaysaa rooti qadhaadh oo aan gaajada goynayn. Waa farriin xooggan oo ina baraysa qiimaha daacadda iyo isku-dhiibida ficilka aynu gacanta ku hayno.
Taas waxaa wehlisa, isku-xirka layaabka leh ee u dhexeeya Farxadda iyo Murugada. Bini'aadamku waxay inta badan ka cararaan murugada, iyagoo raadinaya farxad keliya. Balse Gibran wuxuu ina xusuusinayaa in labadaas ay isku il ka yimaadaan. Wuxuu ina siinayaa aragti maskaxeed oo awood badan: sida ay murugadu u qodo naftaada, waa sida koobkaaga naftu u weynaado, kaas oo qaadi kara farxad intaas le'eg. Qofka aan waligii dhib mudin, dhadhanka farxaddiisuna waa mid kooban. Waa gorfayn si qoto-dheer inoo dareensiinaysa in xanuunka nolosha uusan ahayn cadaab, balse uu yahay qalab fidinaya qolalka wadnaheena si ay u qaadaan wehel iyo naxariis badan.
Ugu dambayn, buuggu wuxuu si cajiib ah isugu dheellitirayaa 'Caqliga' (Reason) iyo 'Dareenka' (Passion). Wuxuu kaga warramayaa sida markab badda ku dhex jira; caqligu waa shukaanta hagta, dareenkuna waa shiraaca dabayshu ku dhacdo ee dhaqaajiya. Haddii aad caqli keliya adeegsato, noloshaadu waxay noqonaysaa mid fadhida oo aan socon, haddii aad dareen keliya raacdana, waxaad ku burburaysaa hirarka. Safarkan xikmadaysan ee Almustafa nagula wadaagay magaalada Orphalese, ma aha oo kaliya sagootin, balse waa toosin ruuxi ah oo dhab ah. Buuggani waa muraayad soo saaraysa wejiga dhabta ah ee aadanaha, isagoo noo iftiiminaya in dhammaanteen aan nahay qaybo isku xiran oo ka wada tirsan hal koon oo weyn.
Nolosha dhabta ahi waa mid si qoto-dheer isugu xidhan; jacaylka, shaqada, farxadda, iyo murugadu waa qaybo aan kala harin oo nafta kobciya, aadanuhuna wuxuu nabad-galyo helayaa kaliya marka uu garto dheellitirka dabeecadda iyo isku-tiirsanaanta ruuxiga ah ee koonka.
Buuggan wuxuu u gaar yahay qof kasta oo raadinaya nabad-galyo ruuxi ah, faham qoto-dheer oo ku aaddan jacaylka iyo xiriirka bulshada, waxaana si gaar ah uga faa'iidaysan doona kuwa doonaya inay quruxda iyo macnaha qarsoon ka dhex helaan shaqada iyo nolol-maalmeedka.
Sida aan halkan ku arki karnaa, mid ka mid ah dhibaatooyinka ugu weyn ee xiriirada aadanaha burburiya waa lahaanshaha (possessiveness). Gibran wuxuu inoo macneeyay in jacaylka dhabta ahi uusan ahayn in qofku uu is-milmo ama lumiyo shakhsiyaddiisa si uu u farxad-geliyo qof kale.
Wuxuu isticmaalayaa aragtida 'tiirarka macbudka' — tiirarku way wada taagan yihiin si ay u xajiyaan dhismaha weyn, balse kuwo isku dhagan ma aha. Sidoo kale geedka geed-leyda ah iyo geedka saytuunka ah midna kuma baxo hooska midka kale. Xikmaddani waxay inoo caddaynaysaa in guurka ama saaxiibtinnimada dhabta ahi u baahan tahay madax-bannaanida shakhsiga, taas oo u oggolaanaysa jacaylku inuu si xor ah u neefsado.
Waxay dawaysaa xiriirada ceejiya nafta, iyadoo dadka baraysa in tixgelinta xorriyadda qofka kale ay tahay shardi u ah jacayl waara.
Sii dadka aad jeceshahay waqti iyo meel ay isku horumariyaan, adigoon isku dayin inaad xakamayso dhinac kasta oo noloshooda ka mid ah.
Halkii laga aaminsanaan lahaa in shaqadu tahay dhibaato ama qasab uu qofku ku raadinayo nolol-maalmeedkiisa, Gibran wuxuu halkan ku falanqaynayaa aragti ka duwan: shaqadu waa habka aad jacaylkaaga ugu muujiso adduunka. Marka aynu eegno fannaanka, sarrifaha, ama dhisaha guryaha, ficilkoodu waa wax lagu kordhinayo quruxda koonka.
Haddii aad ka shaqaynayso dhul-beereed adigoo nacayb dareemaya, dalaggaagu ma noqonayo mid barwaaqo leh. Balse haddii aad shaqadaada u guto si firfircooni iyo qiimayn leh, waxaad dhisaysaa buundadii ku xiri lahayd bini'aadamka. Waa aragti nafta ku dhiirigelinaysa in shaqo kasta oo xalaal ahi ay leedahay karaamo ruuxi ah.
Waxay inaga furanaysaa culayska shaqada ee maalinlaha ah, iyadoo u beddelaysa ujeeddo iyo cibaado ruuxi ah.
Marka aad shaqaynayso, xitaa haddii ay tahay mid sahlan, u qabo sidii in aad ugu talagashay qofka aad ugu jeceshahay adduunka.
Waxaynu inta badan u aragnaa in farxaddu tahay yoolka, murugaduna tahay caqabad inaga hor-taagan. Balse qoraagu wuxuu u rogay fekerkan qaab cajiib ah, isagoo leh labadan waa mataano aan kala harin. Koobka aad khamriga farxadda kaga cabtay, waa isla koobkii lagu gubay foornada xanuunka ee sameeyaha dheryaha.
Sida qotada dheer ee murugadu ugu xarriiqdo naftaada wadiiqooyin, waa inta ay la egtahay farxadda buuxin karta wadiiqooyinkaas gadaal. Marka aynu fahamno tan, waxaan iska joojinaynaa ka-cararkii aan xanuunka nolosha ka cararaynay, waxaanan helaynaa is-hoosaysiin iyo dulqaad weyn.
Waxay qofka u diyaarisaa inuu wajaho marxaladaha adag ee nolosha isagoo og in xanuunku uu yahay aaladda ballaarinaysa awoodiisa farxadeed ee mustaqbalka.
Xilliyada murugada, garwaaqso in qolalka wadnahaaga la fidinayo si aad berri u qaaddo farxad aan hore kuu soo marin.
Marka buuggu soo gaaro cutubka carruurta, wuxuu garaacayaa nuxurka qoyska. Waalidiin badan ayaa carruurtooda u arka hanti ay leeyihiin iyo dad u baahan inay fuliyaan riyooyinkooda qabyada ah. 'Carruurtiinu ma aha kuwo aad leedihiin,' ayuu leeyahay Almustafa. Waa isha nolol cusub oo soo mareysa waalidka balse aan ka iman waalidka.
Tusaalaha qaansada iyo fallaarta ayaa ah mid cajiib ah: Waalidku waa qaansadii xamili lahayd in fallaartu (ilmuhu) ay si xooggan oo xawli ah u gaarto mustaqbalka fog. Waa inaad u istaagto oo keliya in aad hagto, balse maaha in aad ku qasabto inay noqdaan adiga oo kale, maxaa yeelay noloshu dib uma socoto.
Waxay caawisaa waalidiinta inay dejiyaan hamigooda xad-dhaafka ah ee ku wajahan ubadka, iyagoo u oggolaanaya ubadku inay noqdaan dad iskood isku maamula.
Ilmahaaga sii deeqdaada jacaylka balse ha siin fikirkaaga; iyaga ayaa leh maskax u baahan in ay dunidooda sahamiso.
Aadanuhu mar walba wuxuu dhex taagan yahay laba awoodood oo loollamaya: Caqliga oo deggen iyo dareenka oo gubanaya. Dadka qaar waxay dilaan dareenkooda si ay maangal u noqdaan, halka qaar kalena ay caqliga tuuraan si ay u raacaan rabitaankooda. Gibran wuxuu ina siinayaa xalka.
Naftu waa dooni. Caqligu waa shukaanta lagu hago jihada saxda ah, dareenkuna waa shiraaca iyo dabaysha soo kaxaysa doonida. Labaduba waa muhiim. Haddii shiraacu bato iyadoon shukaan jirin, doonidu waxay ku burburaysaa dhagaxyada, haddii shukaantu keligeed ahaatona, doonidu badda dhexdeeda ayey ku daxaleysanaysaa(Oo dhaqaaq ba ma jiri doono).
Waxay inoo caddaynaysaa dheellitirka saxda ah ee go'aan-qaadashada; isku-dar dhiirranaan dareen ku dheehan yahay iyo aragti fog oo caqli salka ku haysa.
Go'aan weyn marka aad gaarayso, weydii naftaada: 'Go'aankani ma wuxuu leeyahay awooddii dhaqaajinta (dareen), miyuuse wataa xakamayntii (caqli)?'
“Shaqadu waa jacayl muuqda. Iyo haddii aadan si jacayl ku jiro u shaqayn karin balse aad ku shaqaynayso is-nacsi, waxaa kuu dhaanta in aad ka tagto shaqada oo aad fadhiisato albaabka macbudka, adiga oo sadaqo weydiisanaya kuwa si farxadi ku jirto u shaqaynaya.”
Ficil kasta oo aad ku qabato niyad-sami waxa uu noqonayaa cibaado iyo dhismaha bulshada, halka ficilka qasabka ahi uu yahay sun nafta disha.
“Carruurtiinu ma aha kuwo aad milkiyad u leedihiin. Waa wiilasha iyo gabdhaha nolosha ee u xiisay naftooda. Ayagaa idin soo maray laakiin idinka kama iman, in kasta oo ay idinla joogaanna haddana ma lahaataan.”
Ilmuhu waa noole xor ah oo leh qaddar iyo dariiq u gaar ah; waalidku waa hagaha balse ma aha mulkiilaha qofkaas.
“Hajiraan bannaano u dhexeeya wada-jirkiinna, oo hawada samooyinka u oggolaada in ay dhexdiinna ka ciyaarto.”
Xiriirka dhabta ahi kuma salaysna is-muquunin ama is-cabburin, balse waa tixgelin dhex marta laba qof oo si isku mid ah u madax-bannaan.
“Sida ay murugadu u qodo naftaada oo ay dhulka hoostiisa u gasho, waa inta ay la egtahay farxadda weelkaaga buuxin karta.”
Xanuunka iyo caqabadaha nolosha waxay balaariyaan qolalka naftaada, si marka dhibku tago aad u yeelato awood aad ku dareento farxad ballaaran oo kaamil ah.
“Caqligaaga iyo dareenkaagu waa shukaanta iyo shiraacyada naftaada badda ku safraysa.”
Garaadka wanaagsani wuxuu u baahan yahay dhiirranaanta dareenka iyo bad-baadada caqliga si loogu safro badweynta adag ee nolosha.
• U guto hawl kasta oo aad hayso—ha yaraato ama ha weynaato—si jacayl iyo daacadnimo ku dheehan tahay. • Dadka aad jeceshahay sii madax-bannaanidooda, adigoo rumaysan in xiriirku u baahan yahay hawo dhex marta si uu u waaro.
• Jooji in aad u aragto carruurtaada ama dadka ku hoos nool mashruuc aad adigu leedahay oo ay tahay in ay matalaan aragtidaada. • Jooji in aad ka cararto murugada, garwaaqsana in ay qayb ka tahay dhismaha iyo balaarinta garaadkaaga.
• La tasho caqligaaga xilliyada xamaasadda, iskuna dhiiri-geli inaad raacdo dareenkaaga inta lagu jiro go'aanada curinta iyo abuurka leh. • Maalin kasta qoondee waqti aad kaligaa ahaato, si aad naftaada dib ula xiriirto una hesho dheellitirka uu nabigu ka digay.
“Nabi Almustafa doontiisii way dhooftay kana tagtay magaalada Orphalese, balse xikmaddiisii waligeed kama dhoofin quluubta aadanaha; nolosha dhabta ahi waa marka aan fahamno in farxadda, murugada, shaqada, iyo jacaylku ay dhammaan yihiin muusig isku xiran oo inagu xiraya koonka weyn.”
