Kusoo dhawoow dunida dhabta ah ee awoodda. Inta badan, waxaan ku koraynaa sheekooyin inoo sheegaya in dunidu ay ku dhisan tahay caddaalad iyo daacadnimo. Balse caawa, waxaan doonayaa inaan indhahaaga u furo xaqiiqo aad u qadhaadh: nolosha siyaasadda, ganacsiga, iyo xiriirka bulshada waxay ku dhisan tahay shax (chess) adag oo awood-raadin ah. Buugga The 48 Laws of Power ma aha buug kugu dhiirigelinaya inaad xumaan sameyso, balse waa buug-gacmeed kugu hubaynaya fahamka dabeecadda madow ee aadanaha, si aanad weligaa u noqon dhibbane loo adeegsado dano uusan lahayn.
Sida aynu u wada falanqayn doonno qoraalkan, Robert Greene wuxuu muddo 3,000 oo sano ah oo taariikhda aadanaha ah kasoo dhex saaray xeerarka ma-guuraanka ah ee ay adeegsadeen boqorradii hore, istiraatiijiyadiistayaashii dagaalka sida Sun Tzu, iyo faylasuufyadii xaqiiqo-raadiska ahaa sida Niccolò Machiavelli. Buuggani wuxuu ina barayaa in awooddu aysan lahayn diin iyo anshax (amoral); waa aalad, sida dabka oo kale, kaas oo ku diirin kara ama ku gubi kara iyadoo ku xiran sida aad u maamusho.
Waxaan halkan kugu soo bandhigayaa xudunta buuggan, anigoo isugu geeyay xeerarkii ugu muhiimsanaa mabaadi' waaweyn oo ku bari doonta sida aad u difaaci lahayd naftaada, u qarin lahayd ujeeddooyinkaaga, una dhisi lahayd sumcad aan la ruxin karin.
Awooddu waa ciyaar maskaxeed oo aan lahayn anshax (amoral); si aad u badbaaddo oo aad u guulaysato, waa inaad si buuxda u fahamtaa dabeecadda aadanaha, xakameysaa shucuurtaada, oo aad si istiraatiiji ah u maamushaa aragtida ay dadka kale kaa qabaan.
Siyaasiyiinta, hoggaamiyeyaasha ganacsiga, hal-abuurayaasha, iyo qof kasta oo doonaya inuu fahmo dhaqdhaqaaqa qarsoon ee awoodda si uu iskaga difaaco kadeedka iyo maamul-xumada dadka kale.
Dabeecadda aadanaha waxa xukuma waxa indhuhu arkaan. Sumcaddaadu waa dhufeyska ugu weyn ee aad ka leedahay adduunkan.
Qaybtan waxaan ku ururiyay dhammaan xeerarkii la xiriiray sumcadda iyo dhalanteedka. Greene wuxuu si caddaan ah inoo tusayaa in aadanuhu aysan waqti u lahayn inay baaraan xaqiiqada dhabta ah ee qofka; waxay ku qiimeeyaan muuqaalka kore. Waxa uu soo qaatay P.T. Barnum oo si yaab leh u ogaa in indhaha dadka oo la soo jiito (Court Attention at All Cost) ay tahay furaha xoolaha iyo awoodda. Sida aynu u aragno tusaalooyinkiisa, waa in aad si xooggan u ilaalisaa sumcaddaada adigoo isticmaalaya xeelado kala duwan: mararka qaar waa inaad u muuqataa qof daciif ah si aad u daboosho qorshahaaga dhabta ah, mararka qaarna waa inaad ku dhex milantaa dadka (Do Not Build Fortresses to Protect Yourself).
Naftaada iyo shakhsiyaddaada ka dhig astaan (brand) aad adigu gacan ku hayso, ha u oggolaan dadka kale inay kuu qeexaan qofka aad tahay.
Waligaa dhinac ha la safan, cidna ha isku hallayn; xorriyaddaada maskaxeed iyo midda jireed waa isha awooddaada.
Difaaca ugu weyn ee awoodda waa inaanad isku xirin qof kale (Do not commit to anyone). Waxaan halkan ku aragnaa falanqayn qoto-dheer oo ku saabsan Boqoraddii Elizabeth I ee Ingiriiska, taas oo nolosheeda oo dhan diiday inay guursato boqorro kale. Waxay fahantay in haddii ay guursato, ay awooddeeda wareejinayso ama ay dalkeeda u horseedayso dagaallo shisheeye. Beddelkeeda, waxay dhammaan raggii doonayay u adeegsatay inay ku ciyaarsiiso rajada guurka, taasoo ku haysay xarunta awoodda adduunka. Falsafaddan waxay ina baraysaa in marka aad dhexda istaagto oo aanad is dhiibin, aad noqonayso qofka la raadinayo (Master of your own domain).
Qofka isku dhiiba hal koox ama hal qof waxa uu noqdaa addoon; qofka is-madaxbannaysiiya wuxuu noqdaa hoggaamiye ay wada rabaan.
Shaki iyo cabsi ha la gelin hawlahaaga; marka aad talaabo qaadayso, ku qaad geesinimo xad-dhaaf ah oo aan laga soo waaqsan karin.
Mid ka mid ah mabaadi'da ugu adag ee Machiavelli ee buuggani dhex maquunayso waa xeerka ah in haddii aad cadow leedahay, aad si buuxda u tirtirto (Crush Your Enemy Totally). Greene waxa uu keenayaa sheekadii dagaalkii u dhexeeyay Hsiang Yu iyo Liu Pang oo Shiinaha ka dhacay. Hsiang Yu waxa uu helay fursado dhowr ah oo uu ku dili karay Liu Pang, balse naxariis ayuu u sameeyay. Ugu dambayntii Liu Pang ayaa dib u soo noolaaday, wuxuuna si naxariis-darro ah u tirtiray Hsiang Yu. Dhibaatada naxariista khaldan waa inay abuurto aargoosi. Sidoo kale, buuggu wuxuu xoojinayaa in khalad kasta oo geesinimo lagu galo, geesinimo ka weyn lagu xallin karo (Enter Action with Boldness). Shaki iyo caga-jiid waxay muujiyaan daciifnimo, halka geesinimadu ay abuurto shucaac awoodeed oo dadka kaga yaariya.
Naxariista loo sameeyo cadowga u taagan inuu ku burburiyo waa dambi aad ka galayso naftaada; hawsha aad bilowdo dhammaystir si geesinimo leh.
Tani waa casharka koowaad iyo kan ugu halista badan ee buugga. Sida uu qoraagu inoo sheegayo, bini'aadamku dabeecad ahaan wuxuu leeyahay is-liidid iyo cabsi gudaha ah (insecurity). Haddii aad shaqadaada ku muujiso karti aad u sarreysa oo qarisa madaxdaada, waxaad kicinaysaa cabsidaas. Robert Greene wuxuu arrintan u adeegsaday tusaalihii taariikhiga ahaa ee Nicolas Fouquet, oo ahaa Wasiirkii Maaliyadda ee Boqor Louis XIV ee Faransiiska. Fouquet si uu u qanciyo boqorka, wuxuu qabtay xafladdii ugu weynayd abid isagoo soo bandhigay hantidiisa iyo caannimadiisa.
Natiijadii maxay noqotay? Halkii uu boqorku ka abaal-marin lahaa, Louis XIV wuxuu dareemay in awooddiisa la hoos-geeyay. Maalmo kadib, Fouquet waa la xiray, nolosha intiisa kalena xabsi ayuu ku dhammaystay. Casharku waa cad yahay: samee wax kasta oo aad ku guuleysanayso, laakiin weliggaa madaxdaada ka dhig kuwa u muuqda inay kaa caqli badan yihiin kana awood badan yihiin.
Dadka awoodda haya waxay jecel yihiin inay dareemaan ammaan; haddii kartidaadu ay khatar ku noqoto iftiinkooda, waxay isku dayi doonaan inay ku burburiyaan.
Marka aad la shaqaynayso madaxdaada, u oggolow inay qaataan qaar ka mid ah ammaanta shaqadaada, ra'yigaagana ugu gudbi qaab ay u arkaan in iyagu ay la yimaadeen.
Xeerka ah in had iyo jeer aad ku hadasho wax ka yar inta loo baahan yahay, iyo inaad qariso ujeeddooyinkaaga (Conceal Your Intentions). Aadanuhu waxay si dabiici ah u jecel yihiin inay ogaadaan waxa xigi doona. Haddii aad bannaanka soo dhigto qorshayaashaada, waxaad dadka siisaa fursad ay kugula dagaallamaan ama ay kuugu diyaar-garoobaan. Halkan, Greene wuxuu soo qaatay Otto von Bismarck, oo marar badan marin-habaabin jiray cadowgiisa siyaasadeed isagoo si ula-kac ah u taageeri jiray qorshe uusan dhab ahaan doonayn, si uu u qariyo yoolkiisa dhabta ah.
Sidoo kale, hadalka badan wuxuu dhimaa qiimahaaga wuxuuna muujiyaa daciifnimo. Dadka awoodda lihi waa kuwo dhif ah in la saadaaliyo. Marka aad aamusan tahay, dadku waxay bilaabaan inay fasiraan aamusnaantaada, taas oo kugu abuuraysa shakhsiyad culus oo laga haybaysto.
Qariybnaanta iyo aamusnaantu waxay abuuraan xushmad iyo cabsi, waxayna kaa ilaaliyaan inaad ku dhacdo dabinno aad adigu afkaaga ku samaysatay.
Kulamada iyo doodaha, noqo qofka ugu hadalka yar. Marka aad hadlaysona, ka dhig hadalkaaga mid kooban oo macno qoto-dheer xambaarsan (ambiguous).
Suuqa dhaqaalaha waxaa ka jira xeer loo yaqaan 'Supply and Demand' (Bixinta iyo Baahida) – wax kasta oo yaraada qiimihoodu wuu kacaa. Istiraatiijiyaddan ayaa si toos ah uga shaqaysa cilaaqaadka bulshada iyo awoodda. Robert Greene waxa uu soo bandhigay sheekadii Deioces oo u dhashay dalkii hore ee Media. Deioces waxa uu ahaa garsoore caddaalad badan oo ay dadku aad u jeclaayeen. Laakiin markii uu ogaaday in dadku ay si weyn ugu tiirsan yihiin, si kedis ah ayuu shaqada uga tagey oo tuuladiisa ku noqday.
Maqnaanshahaasi wuxuu sababay qas iyo fowdo, taas oo ku qasabtay madaxdii qabaa'ilka inay u tagaan oo ay ka baryaan inuu boqor u noqdo, isagoo shuruudihiisa ku xirtay. Marka aad meel dhex gasho oo sumcad ka dhisto, bixitaankaaga ku meel-gaarka ah (tactical withdrawal) wuxuu dadka xasuusiyaa qiimahaaga.
Joogitaanka joogtada ahi wuxuu dhimaa qadarinta (Familiarity breeds contempt). Si aad u noqoto qof qaali ah, waa inaan si sahlan laguugu heli karin.
Marka aad xaqiijiso in kooxdaada ama ganacsigaaga lagugu bartay, samee maqnaansho istiraatiiji ah si ay u dareemaan faaruqa aad ka tagtay.
“Marka aad kartidaada bannaanka soo dhigto, waxaad si dabiici ah u toosisaa xasad, nacayb, iyo dareenno is-liidid oo dadka kale ku jira.”
Dadku ma jecla cid xasuusisa daciifnimadooda; markaad is-qarijiso oo aad dadka kale iftiimiso, waxaad kasbataa xulafeyn halkii aad ka kasban lahayd cadow.
“Rabbiyow, iga badbaadi asxaabtayda; aniga ayaa iska xijin kara cadowgayga e.”
Cadowgu waa caddahay waana la iska jiraa, laakiin saaxiibka sirtaada haya marka uu kuu soo jeesto, waa kan ugu dhagarta xun.
“Sumcaddaadu waa gidaarka udub-dhexaadka u ah awoodda.”
Haddii sumcaddaadu ay adag tahay, waxaad guulaysan kartaa adigoon xitaa tamaro badan bixin; haddii sumcaddaadu bur-burto, lagaama gadanayo xitaa xaqiiqada.
• Bilow inaad si qoto-dheer u akhrido dadka, adigoo diiradda saaraya falalkooda ee aanad eegin waxa ay ku hadlayaan. • Biloow inaad shaqada u oggolaato inay iskeed isku qeexdo, adigoon ku bixin hadal iyo faan badan. • Samee xuduud shakhsi ah (aura of mystery); ha u sheegin dadka sirahaaga iyo qorshayaashaada ugu waaweyn.
“Awooddu ma aha shay xun iyo mid wanaagsan toona, waa cayaar istiraatiijiyadeed oo u baahan indho furan; inaad barato xeerarka awoodda waxay kaa dhigaysaa qof aan la isticmaali karin, balse isagu nashqadeeya jihada noloshiisa.”
